ระบบบำบัดน้ำเสียสามารถแบ่งออกได้หลายแบบ ขึ้นอยู่กับหลักการทำงาน วัตถุประสงค์ และประเภทของน้ำเสียที่ต้องการบำบัด โดยทั่วไปสามารถแบ่งระบบบำบัดน้ำเสียออกเป็น 3 ประเภทหลัก ดังนี้:
1. ระบบบำบัดน้ำเสียทางกายภาพ (Physical Treatment)
ใช้กระบวนการทางกายภาพในการแยกของแข็งหรือสิ่งสกปรกออกจากน้ำเสีย เช่น:
-
ตะแกรง (Screening): กรองเศษขยะขนาดใหญ่
-
การตกตะกอน (Sedimentation): แยกตะกอนหนักให้ตกลงสู่ก้นถัง
-
การลอยตะกอน (Flotation): ใช้อากาศทำให้ไขมันหรือของเบาลอยขึ้นมา
2. ระบบบำบัดน้ำเสียทางเคมี (Chemical Treatment)
ใช้สารเคมีในการปรับปรุงคุณภาพน้ำ เช่น:
-
การตกตะกอนด้วยสารเคมี (Chemical Precipitation): เช่น การใช้สารส้ม
-
การปรับสภาพ pH (Neutralization):
-
การออกซิเดชัน/รีดักชัน (Oxidation/Reduction): เช่น ใช้คลอรีน, โอโซน ฆ่าเชื้อหรือลดโลหะหนัก
3. ระบบบำบัดน้ำเสียทางชีวภาพ (Biological Treatment)
ใช้จุลินทรีย์ช่วยย่อยสลายสารอินทรีย์ในน้ำเสีย เช่น:
-
แบบใช้ออกซิเจน (Aerobic):
-
Activated Sludge
-
Oxidation Ditch
-
RBC (Rotating Biological Contactor)
-
SBR (Sequencing Batch Reactor)
-
-
แบบไม่ใช้ออกซิเจน (Anaerobic):
-
Anaerobic Lagoon
-
UASB (Upflow Anaerobic Sludge Blanket)
-
Septic Tank
-
อื่น ๆ (เพิ่มเติม)
-
ระบบผสม (Combined System): ใช้ทั้งชีวภาพ เคมี และกายภาพร่วมกัน
-
ระบบธรรมชาติ (Natural Treatment System): เช่น บ่อปรับเสถียร (Stabilization Pond), พื้นที่ชุ่มน้ำเทียม (Constructed Wetland)
ประเภทของระบบบำบัดน้ำเสียทางชีวภาพแบ่งออกได้เป็นดังนี้ระบบบำบัดน้ำเสียทางชีวภาพสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่:1. ระบบบำบัดแบบใช้อากาศ (Aerobic Treatment Systems)
เป็นระบบที่ใช้ออกซิเจนช่วยในการย่อยสลายสารอินทรีย์โดยจุลินทรีย์ที่ต้องการออกซิเจน (aerobic bacteria) ตัวอย่างของระบบ ได้แก่:
-
Activated Sludge System (ระบบตะกอนเร่ง)
-
Trickling Filter (ระบบกรองแบบหยด)
-
Rotating Biological Contactor – RBC (ระบบจานหมุนชีวภาพ)
-
Oxidation Ditch (รางออกซิเดชัน)
-
Aerated Lagoon (บ่อเติมอากาศ)
2. ระบบบำบัดแบบไม่ใช้อากาศ (Anaerobic Treatment Systems)
ใช้จุลินทรีย์ที่ไม่ต้องการออกซิเจน (anaerobic bacteria) ในการย่อยสลายสารอินทรีย์ เช่น:
-
Septic Tank (ถังบำบัดน้ำเสียแบบถังเกรอะ)
-
Anaerobic Digester (ถังหมักไร้ออกซิเจน)
-
Upflow Anaerobic Sludge Blanket – UASB
-
Anaerobic Filter (ตัวกรองไร้อากาศ)
นอกจากนี้ ยังมีระบบแบบ ผสม (Facultative Systems) เช่น บ่อผสมทั้งแบบใช้อากาศและไม่ใช้อากาศ ซึ่งเหมาะกับระบบขนาดเล็กหรือบ่อธรรมชาติ เช่น:
-
Stabilization Pond (บ่อบำบัดแบบธรรมชาติ)
-